Oleh: Dr Haezreena Begum Abdul Hamid
ULASAN | Kes melibatkan seorang guru wanita yang didakwa melakukan amang seksual terhadap seorang pelajar lelaki berusia 14 tahun baru-baru ini telah mencetuskan perdebatan awam di Malaysia.
Namun, apa yang lebih membimbangkan daripada pertuduhan itu sendiri ialah reaksi sebahagian masyarakat terhadap kes tersebut.
Di media sosial, kes ini bukan sahaja menerima perhatian dan kebimbangan, malah turut dijadikan bahan jenaka, diperkecilkan, dan ada yang menganggap mangsa sebagai “bertuah”.
Reaksi sedemikian memperlihatkan satu salah faham yang berbahaya dan telah lama berakar dalam masyarakat mengenai jenayah seksual, konsep mangsa, dan gender. Sekiranya situasi ini diterbalikkan, jika seorang guru lelaki dewasa didakwa melakukan perlakuan seksual terhadap pelajar perempuan berusia 14 tahun, kemarahan masyarakat pasti berlaku secara segera dan menyeluruh.
Insiden itu semestinya akan dilihat sebagai pemangsaan, eksploitasi, dan penyalahgunaan kuasa. Namun apabila mangsa ialah seorang pelajar lelaki dan pelaku yang didakwa ialah seorang wanita, reaksi masyarakat sering dipengaruhi oleh stereotaip berkaitan maskuliniti dan seksualiti. Dwi-standard ini bukan perkara kecil. Ia melemahkan usaha perlindungan kanak-kanak dan pada masa yang sama memperkecilkan pengalaman mangsa lelaki.
Dalam bidang kriminologi dan viktimologi, jenayah seksual tidak difahami semata-mata sebagai perbuatan yang didorong oleh nafsu seksual, tetapi juga berkait rapat dengan kuasa, manipulasi, paksaan, dan hubungan yang tidak seimbang. Perkara ini menjadi lebih penting dalam institusi seperti sekolah, di mana guru mempunyai kedudukan autoriti, kepercayaan, dan pengaruh terhadap pelajar.
Hubungan antara guru dan pelajar sememangnya tidak seimbang. Isunya bukan sama ada kanak-kanak itu kelihatan rela, menurut, atau mempunyai keterikatan emosi dengan pelaku. Kanak-kanak tidak mampu memberikan persetujuan yang benar-benar bermakna dalam hubungan seksual dengan individu dewasa yang mempunyai kuasa ke atas mereka.
Ketidakseimbangan kuasa itu sendiri merupakan elemen utama dalam memahami eksploitasi yang berlaku. Namun begitu, realiti ini sering diketepikan apabila mangsa ialah kanak-kanak lelaki.
Dalam banyak masyarakat, termasuk Malaysia, kebimbangan tentang keselamatan seksual anak perempuan sering dibincangkan dengan lebih terbuka. Ibu bapa, keluarga, dan masyarakat secara umumnya lebih cenderung untuk memberi perhatian kepada risiko anak perempuan menjadi mangsa gangguan, eksploitasi, atau penderaan seksual. Ini penting dan wajar. Namun, dalam kebimbangan itu, kita kadangkala terlupa bahawa kanak-kanak lelaki juga boleh menjadi mangsa jenayah seksual dan mengalami trauma yang sama serius.
Kanak-kanak lelaki pula sering dibesarkan dengan tanggapan bahawa mereka perlu kuat, tahan emosi, dan tidak mudah menjadi mangsa. Maskuliniti sering dikaitkan dengan dominasi, ketahanan, dan kecenderungan seksual, sehingga remaja lelaki kadangkala tidak dilihat sebagai individu yang boleh dieksploitasi secara seksual.
Perhatian seksual daripada wanita yang lebih berusia pula ada kalanya disalah tafsir sebagai sesuatu yang membanggakan, bukannya satu bentuk penyalahgunaan kuasa terhadap seorang kanak-kanak.
Inilah titik buta budaya yang berbahaya. Apabila kanak-kanak lelaki menjadi mangsa, mereka bukan sahaja menanggung trauma penderaan itu sendiri, tetapi juga sering memikul rasa malu, kekeliruan, dan stigma kerana masyarakat tidak mudah melihat mereka sebagai mangsa yang memerlukan perlindungan dan sokongan.
Ramai akhirnya menderita dalam diam selama bertahun-tahun, membawa trauma tersebut hingga ke alam dewasa.
Kajian secara konsisten menunjukkan bahawa penderaan seksual terhadap kanak-kanak lelaki merupakan jenayah yang sangat kurang dilaporkan. Ramai mangsa lelaki sukar tampil ke hadapan kerana takut diejek, tidak dipercayai, atau dipermalukan. Ada yang hanya menyedari bahawa mereka sebenarnya telah dieksploitasi bertahun-tahun kemudian, manakala ada yang terus berdiam diri kerana masyarakat telah lama membentuk tanggapan bahawa lelaki sepatutnya menerima pengalaman seksual tanpa mempersoalkan konteks, umur, atau unsur paksaan.
Turut membimbangkan ialah tanggapan bahawa wanita tidak berupaya melakukan jenayah seksual yang serius. Walaupun majoriti kesalahan seksual dilakukan oleh lelaki, jenayah seksual oleh wanita merupakan fenomena yang diiktiraf dalam literatur kriminologi.
Namun, ia kurang dibincangkan, kurang difahami, dan sering diperkecilkan kerana ia mencabar tanggapan tradisional masyarakat tentang siapa yang dianggap sebagai “pemangsa seksual”.
Perlindungan terhadap kanak-kanak menuntut konsistensi. Sesuatu penderaan tidak boleh dianggap serius hanya apabila ia menepati stereotaip yang biasa dilihat masyarakat. Kerentanan seseorang kanak-kanak tidak berubah berdasarkan gender, dan sesuatu penderaan tidak menjadi kurang serius hanya kerana pelakunya ialah seorang wanita.
Kes ini sewajarnya menjadi titik permulaan kepada perbincangan nasional yang lebih matang mengenai bagaimana Malaysia memahami jenayah seksual, penyalahgunaan kuasa institusi, dan perlindungan kanak-kanak. Reaksi awam yang dipenuhi jenaka atau penafian bukan sekadar menunjukkan kurang sensitiviti, tetapi turut menyumbang kepada budaya yang menafikan empati terhadap mangsa lelaki dan membolehkan pelaku terlepas daripada penelitian masyarakat hanya kerana mereka tidak menepati gambaran stereotaip seorang pemangsa seksual.
Individu yang dituduh tetap berhak mendapat proses perundangan yang adil, dan soal bersalah atau tidak mesti diputuskan oleh mahkamah. Namun, reaksi masyarakat terhadap kes ini telah memperlihatkan satu hakikat yang membimbangkan: masyarakat masih jauh lebih selesa mengiktiraf penderaan terhadap kanak-kanak perempuan berbanding kanak-kanak lelaki.
Seorang kanak-kanak yang dieksploitasi secara seksual tetap merupakan mangsa tanpa mengira gender. Prinsip itu tidak seharusnya boleh dirunding.
Selagi masyarakat terus berpegang kepada tanggapan bahawa kanak-kanak lelaki kurang terdedah kepada penderaan seksual, mangsa lelaki akan terus menderita dalam diam, manakala mitos berbahaya tentang maskuliniti dan viktimisasi akan terus tidak dicabar.
***Penulis merupakan Pakar Kriminologi dan Pensyarah Kanan di Fakulti Undang-Undang, Universiti Malaya
Baca juga:
